Ters Teras Çatı Nedir?
Geleneksel teras yalıtımında, ısı yalıtımı su yalıtım tabakasının altına ve yapı betonu üzerine yerleştirilir. Bu sistemde su yalıtım tabakası çatı yapısının geri kalan katmanlarından farklı olarak büyük sıcaklık dalgalanmalarına maruz kalıp, kolayca ve  kısa sürede bozulabilir. Ayrıca su yalıtım membranı altında yoğuşma ve hava kabarcıklarını önlemek için yapı betonu ve ısı yalıtımı arasına bir buhar kesici gerekir. Ters teras çatı, ısı yalıtımını su yalıtım membranının üzerine yerleştirerek bu problemleri çözer ve membranı binanın iç kısmındaki sıcaklığa yakın bir sıcaklıkta tutarak ısıl değişimlerden korur, ömrünü uzatır.

Ters Teras Çatıda, Isı Yalıtımı Su Yalıtım Membranını Nasıl Korur?

• Ters teras çatılarda ısı yalıtımı altında kullanılan su yalıtım membranının, ısının sebep olduğu gerilmelerden ve ısı değişimlerinden korur.
• Hava şartlarının yıpratıcı etkisinden,
• UV-radyasyonunun zararlı etkilerinden,
• İnşaat, kullanım ve bakım sırasında oluşabilecek mekanik hasarlardan: Yalıtım levhaları kullanıldığı teras çatılarda (teras, otopark, bahçe çatı) hem inşaat süresinde hem de çatı kullanılmaya başladıktan sonra membran için mekanik etkilere karşı daha iyi koruma sağlar,
• Membran altında yoğuşma sebebiyle oluşan kabarmalardan: Su yalıtım membranı ısı yalıtım altında sıcak tarafta yer alarak aynı zamanda bir buhar kesici tabakası işlevi görür.

Ters Teras Çatı Kavramının Diğer Faydaları:

• Hava şartlarına bağımlılık çok azalır: Membran döşendikten sonra XPS yalıtım levhaları ve diğer tabakalar kötü iklim koşullarında da döşenebilir böylece işin tamamlanması gecikmez.
• Yalıtım levhası normal olarak yapıştırma olmadan serbest döşendiği için, çatı alanı başka amaçla kullanılırsa veya bina değişikliğe uğrar veya yıktırılırsa, kolayca kaldırılıp yeniden serilebilir yada yenisi uygulanabilir.

Projelendirmede Dikkat Edilecek Konular

Ters Teras Çatı Uygulaması
Ters teras çatı sisteminde, XPS levhalar su yalıtım tabakasının üzerine serilir. Uygun kalınlıkta çakıl (Ø16-32 mm) döşenerek, levhaların yüzmesi veya rüzgarla havalanması önlenir, hasardan korunmuş olur. Teras çatı inşaatları söz konusu bina inşaatının türüne bağlı olarak ağır veya hafif olarak sınıflandırılabilir.

Eğer yatay yük taşıyıcı yapılar (donatılı) beton plakalar içeriyorsa, 5-8 cm çakıl döşeme veya farklı katmanlar, bahçe teras, otopark gibi diğer tabakaların getireceği ağırlıkları taşıyacak şekilde tasarlanmalıdır.

Standart çakıllı ters teras çatı kesiti aşağıdaki tabakaları içerir:

• Yeterli eğime sahip döşeme betonu;
• Su yalıtım membranı;
• Şaşırtmalı olarak serbest döşenmiş tek tabaka XPS Levha
• Isısal bağlanmış jeotekstil ayırıcı tabaka;
• Yalıtım tabakasının kalınlığına uygun çakıl tabakası (En az 5 cm).
  
  
  

Ters Teras Çatılarda Yapı Fiziği
Ters teras çatıda, çatı yapısı ve su yalıtım tabakası sıcak tarafta yer alarak yoğuşmaya maruz kalmaz. Su yalıtım membranı ısı yalıtımının sıcak tarafında yer alarak aynı zamanda buhar kesici işlevi görür. Yapının herhangi bir bölgesinde yüksek nem seviyesi varsa (yüzme havuzları, ticari mutfaklar, çamaşırhaneler vs.), bir uzman tarafından yoğuşma tahkiki yapılmalıdır. Yüksek ısı kapasitesi olan çatılar - en az 150-200 kg/m² olan beton döşemeler gibi – ısı yalıtım levhalarının altındaki yağmur suyu temasından dolayı hızlı bir soğumaya maruz kalmaz.
XPS  levhaları üzerinde bir buhar kesici gibi çalışarak yoğuşmaya sebep olabilecek ince bir su tabakasının oluşmasını önlemek için bahçe ve gezilebilir çatılarda toprak, karo taş veya beton plaka katmanlarıyla yalıtım örtüsü arasında bir difüzyon tabakasının kullanımı (3-5 cm kalınlığında çakıl, ince çakıl) önemle tavsiye edilir.

Ters teras çatılarda, bazı durumlarda yalıtım levhasının altına geçen bir miktar yağmur suyu döşemeden ısı transferine neden olabilir. Isınma dönemindeki iklim ve ortalama yağmur miktarına göre bu gibi sıcaklık kayıpları ihmal edilebilir veya yalıtımın kalınlığı bir miktar arttırılarak telafi edilebilir.

Bu durum daha çok çakıl bitişli veya mesafe takozları üzerinde beton karolar gibi gezilmeyen ters teras çatılar için söz konusu olabilir.

Ancak bu durum yağmur suyunun önemli bir miktarının yüzeyden akıp gittiği ve/veya su yalıtım membranına ulaşmadığı çatılar (teraslar, otoparklar, bahçe çatılar) için söz konusu değildir.

Ters Teras Çatı Uygulamalarında U-Değerleri
Aşağıda Tablo.1’de tavsiye edilen U (k) W/m²K değerleri ve XPS Levha kalınlıkları, ülke standard ve yönetmeliklerine göre (TS 825 -Türk Standardları Enstitüsü;, Yapılarda Mecburi Isı Yalıtım Standardı (14 Haziran 1999 Resmi Gazete), Bayındırlık ve iskan Bakanlığı; Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği (8 Mayıs 2000 Resmi Gazete), enerji limitlerine uygun değerler olmalıdır. Yapı malzemelerine göre farklılıklar teşkil etmekle birlikte, yapının bütününün enerji limitlerine uygunluğu kontrol edilerek hesaplanmalıdır.

Tablo.1. Çatılarda bölgelere göre tavsiye edilen U (k) değerleri (TS 825; 14 Haziran 1999) ve uygun ROOFMATE SL kalınlıkları